تکینک‌های رشد و توسعه عزت نفس

رشد و توسعه عزت نفس، راهکاری بنیادین برای کسب آرامش و سعادتمندی در قرن بیست و یکم

امروزه می­‌دانیم کمبود عزت نفس درد خاموش و مشکل عمومی غالب انسان­‌ها در سراسر جهان است و یکی از موضوعات بنیادین حوزه روانشناسی در دو دهه اخیر به شمار می‌­رود و نیز به نیک می­دانیم هیچ عاملی به اندازه عزت نفس مطلوب در خوشبختی، سعادتمندی و آرامش انسان­­‌ها نمی­‌تواند نقش ایفا نماید. حال این پرسش ممکن است مطرح ­شود که “عزت نفس” به چه معناست و داشتن آن  کدام بخش از نیازهای روانی انسان را برطرف می‌­کند؟ علائم و نشانه­‌های کمبود عزت نفس کدامند که نبود آن، علت به وجود آمدن انواع اختلالات روانی ( استرس، اضطراب، یاس و ناامیدی، خشم و عصبانیت..) گردیده است و شاخص­‌های عزت نفس مطلوب چیست که حضور و ظهور آن باعث تجلی کرامت، قداست، عزت­مندی و شرافت­مندی در بین انسان‌­ها شده است و راهکارهای اساسی افزایش حرمت نفس، ناظر بر کدامین تکنیک­‌ها می‌باشد؟

 در مقاله حاضر تلاش می­‌شود به اختصار و در حد مجال به موضوعات فوق پرداخته شود تا ذهن خوانندگان با این مفهوم روانشناختی آشنا گردیده و با به کار بستن راهکارهای کاربردی مطرح شده باعث افزایش عزت نفس خویش گردند.

 

عزت نفس چیست و چرا باید عزت نفس داشته باشیم؟

چند پرسش

۱) چقدر خودتان را لایق، مستحق و شایسته­‌ زندگی شاد و با نشاط می­‌بینید؟

۲) سطح انتظار و توقع شما از زندگی به چه میزان است؟ فوق­­العاده یا رضایت حداقلی؟

۳)  چقدر عاشق خودتان هستید و خود را دوست دارید؟ و به عبارتی آیا خودتان را بی­قید و شرط دوست دارید و به خودتان عشق می­‌ورزید؟

۴) چقدر به ذهن، توانمندی­‌ها و قابلیت­‌های  خود باور دارید و اطمینان دارید که می‌­توانید چالش‌­ها و مسائل زندگی خود را حل نمائید؟

۵) گفتگوی درونی  شما با خودتان مثبت است یا منفی؟

۶) چقدر خودت را فردی محترم و ارزشمند می­بینی و تصور می­کنی؟ آیا رفتارها و واکنش­‌های شما به محیط خودتان تابع شرایط است یا براساس باورها و ارزش‌­های درونی خودتان؟

۷) چقدر از وضعیت فیزیکی و جسمانی  خود رضایت دارید و آن را می­‌پذیرید و یا دائما در حال مقایسه خود با دیگران هستید؟

۸) آیا قادرید به مردم نه بگویید؟

۹) خودتان را چگونه ارزیابی می­‌کنید؟ محکم، توانمند، استوار، شاد، باانرژی و… و یا فردی ضعیف، ناامید، نالایق و…

و پرسش‌­های بی­شماری که ناظر بر جنبه­‌ها و لایه­‌های زیرین شخصیتی فرد هست را می­‌توان پرسید که کیفیت پاسخگویی به آن‌ها نشان­‌دهنده کمبود و یا عزت نفس مطلوب در هر انسانی می‌­باشد.

عزت (حرمت) نفس به چه معناست؟

عزت نفس یعنی اینکه فرد خود را موجودی  ارزشمند، محترم و دوست داشتنی  می‌­داند و تصوری مطلوب و ارزنده  از خود نزد خویش و دیگران دارد و پذیرفته است که او موجودی منحصربه فرد و یگانه است.

عزت نفس یعنی اینکه فرد خود را موجودی لایق و مستحق شادی، نشاط، عشق، خوشبختی، سعادتمندی، ثروت، سلامتی و… می­‌داند و پذیرفته است که او اشرف مخلوقات است و همچنین دارای کرامت و قداست خاص و ویژه در بین سایر موجودات عالم هستی  می‌باشد.

عزت نفس یعنی اینکه فرد به توانمندی­‌های ذهنی، قابلیت­ها و پتانسیل  درونی خود در برخورد با چالش­‌ها و مسائل زندگی و فراروی خود باور و اطمینان دارد و در مسیر موفقیت و خوشبختی قدم بر می­‌دارد.

علائم و نشانه‌­های انسان­‌هایی که  کمبود عزت نفس دارند

۱) عدم توانایی نه گفتن به درخواست­‌ها و دعوت­‌های دیگران.

۲) اعتماد به نفس پایین.

۳) خود را کوچک‌­تر و یا بزرگ­‌تر دانستن از دیگران. اصل برابری انسان را نمی­‌پذیرند.

۴) خود را بیشتر و کمتر دانستن از دیگران.

۵) توجه و تمرکز بر نقاط ضعف خود و دیگران و احساس خشم و عصبانیت از مشاهده موفقیت و خوشبختی سایرین.

۶) ارزیابی “منفی “، “بد” و ” بی­کفایت و نالایق” از خود. ( خودپنداره منفی و ضعیف از خود. )

۷) مهرطلب، وابسته و متوقع و دارای انتظارات نابجا از دیگران.

۸) مقصر دانستن عواملی محیطی و بیرونی در عدم موفقیت و رسیدن به اهداف زندگی.

۹) نداشتن اهداف و برنامه­ی مشخص و معین در زندگی.

۱۰) ماندن در گذشته و رها نشدن از آن و تاکید بر نقاط منفی آن.

۱۱) مقایسه خود با دیگران در ابعاد مختلف زندگی.

۱۲) خود سرزنش­گر و خودتخریب­گر هستند.

۱۳) همیشه در دیگران و با دیگرانند و برای خود وقت و اعتباری قائل نیستند و ” خود تنها” برایشان معنا ندارد و همچنین به حریم ” خود تنهای” دیگران تعرض می‌کنند.

۱۴) دردمندتر از درد دیگران هستند و تمام انرژی خود را صرف حل مسائل و مشکلات دیگران می­‌کنند. همیشه غمگین و نگران سایرین هستند.

۱۵)  همواره در پی کسب “مقبولیت” و” تایید” دیگران هستند.

۱۶) کار دیگران را “مهم­‌تر”، وقت دیگران را”شریف­تر” شخصیت دیگران را “محترم­‌تر” … می­‌دانند.

۱۷) از دو کلمه‌­ منفی و ناامیدکننده ” نمی­‌شود” و ” نمی­‌توانی” بیشتر استفاده می‌­کنند.

 

عزت نفس چیست و چرا باید عزت نفس داشته باشیم؟

علائم و نشانه‌­های انسان‌­های دارای عزت نفس مطلوب

۱) پذیرش صد در صدی مسئولیت زندگی خود.

۲) انعطاف‌­پذیری و توانایی و پذیرش تغییر.

۳) به عظمت درون و گوهر نایاب خویش واقفند و نسبت به آن آگاهی دارند.

۴) دارای ارتباطات اثربخش و تاثیرگذار با خود و سایر انسان­‌ها می­‌باشند.

۵) دارای سلامت روانی، فکری و اجتماعی هستند.

۶) دارای نگرش انسانی به همه­ی انسان­‌ها هستند و رفتارها را از ذات پاک انسان جدا می­‌کنند و در قضاوت­‌های خود به دو گروه انسان “خوب” و “بد” قائل نیستند. او می­‌داند انسان ممکن­‌الخطاست.

۷) خودشان برای خودشان کافی هستند و دوست داشتن و محترم شمردن خویش را مشروط به عوامل بیرونی نمی­‌دانند.

۸) از شکست­‌ها یاد می­‌گیرند و در مقابل آن تسلیم نمی­‌شوند.

۹) به وضعیت جسمانی، پوشش و ظاهر خود اهمیت می­‌دهند و برنامه­‌های مشخصی برای حفظ سلامتی خود دارند.

۱۰) دارای ارزش‌­های بنیادین در ابعاد مختلف زندگی هستند و برا اساس آن رفتار می­‌کنند.

۱۱) آرامش بیشتری را در زندگی تجربه می‌­کنند.

۱۲) به توانمندی­‌های خود باور و اطمینان دارند و براساس اعتقادات و باورهای خویش عمل می­‌کنند و به ندرت از واژه­‌های “اگر”، “ای کاش”، “شاید” و “اما” استفاده می‌کنند.

۱۳) در لحظه زندگی می­‌کنند و در آن حضور دارند و نسبت به آینده امیدوارند.

۱۴) به تفاوت‌­های فردی( جنسیت، قومیت و ملیت، فرهنگ، باورها و اعتقادات، جهان­‌بینی، گذشته­‌ تربیتی و خانوادگی، توانمندی­‌ها و استعداهای فردی……) احترام ‌می­‌گذارند و باور دارند که من ” منم ” و تو ” تویی”. استقلال و جدایی “من”، “تو” و “او” را می‌­پذیرند.

۱۵) انسان­‌های دارای حرمت نفس بالا پذیرفته‌­اند که ” من ” همان قدر انسانم که ” تو ” انسانی، نه کمتر و نه بیشتر.

۱۶) آنها باور دارند “شایسته” و “خوب” هستند و دیگران نیز لایق و با کفایت هستند و تفاوت فقط و فقط در نوع حرفه و عملکرد آن‌هاست.

۱۷) مهربان، با محبت، متبسم، صمیمی، امیدوار و آرام هستند.

۱۸) دارای ارتباط عاطفی و معنوی مستحکم و معنادار با رب و خالق خویش هستند.

تکنیک‌­های کلیدی رشد و توسعه عزت نفس

 در بین کتاب‌­های روانشناسی و موفقیت به راهکارهای بی­شماری برای رشد و توسعه عزت نفس اشاره شده است. در این مقاله به سه تکنیک طلایی و فوق­‌العاده موثر و کاربردی برای رشد و توسعه عزت نفس پیشنهاد می­‌شود:

معجزه نوشتن، شروع کنید به نوشتن خاطرات زندگی خود

همه انسان­‌ها از دوران کودکی تاکنون دارای خاطرات خوب و مثبت و بد و منفی هستند. در این روش پیشنهاد می­‌شود هر شب بین ۵ الی ۱۰ دقیقه زمان بگذارید و خاطرات دوران زندگی خودتان را بنویسید ولی با یک پیش شرط مهم؛ فقط و فقط در مورد خاطرات خوب و مثبت زندگی خود بنویسید، آن‌هایی که با مرور و توجه و تمرکز به آن در شما احساس خوب و حال خوب تولید می­‌کنند، در شما انرژی ایجاد می­‌کنند، به آینده امیدوار می­‌شوید، اعتماد به نفس پیدا می‌­کنید و… از موفقیت‌های دوران مدرسه، دوستان خوب دوران کودکی و بازی­‌های کودکانه و جذاب، شیطنت­‌های گروهی، تیم فوتبال محله، خریدهای دسته جمعی، خاطرات خوش دوران سربازی، شب­‌نشینی­‌های خانوادگی، میهمانی­‌های فامیلی و هزاران هزار خاطره و اتفاق خوب و خوش در گذشته…

با این روش به تدریج و به مرور زمان می‌­آموزید تا به نقاط قوت و مثبت خود توجه کنید و آن‌ها را بزرگ­‌تر و بزرگ­‌تر کنید…

عزت نفس چیست و چرا باید عزت نفس داشته باشیم؟

معجزه مثبت اندیشی (مشاهده، بیان  و تحسین ویژگی‌­های مثبت دیگران)

روزه مثبت­‌اندیشی بگیرید و به مدت حداقل ۶ ماه به این روش عمل کنید تا آرام آرام نظام باورهای شما از منفی‌بافی به سمت مثبت‌­اندیشی جریان پیدا بکند. در جامعه‌­ای که عموم مردم منفی­‌نگر هستند شما جرأت و جسارت داشته باشید و فقط به نکات مثبت خود و پیرامون خویش نگاه کنید. نقاط خوب را در دیگران جستجو کنید و ببینید و یک مقایسه مثبت و مفید با خودتان داشته باشید. در ابتدا ممکن است این عمل برای شما مشکل باشد ولی نگران نباشید، تمرین آگاهانه داشته باشید تا به مرور زمان در نگاه به هر چیز و پدیده‌ه­ا به سمت و سوی مثبت­‌ها میل پیدا کنید.

تمرین عملی

همین الان خواندن مقاله را متوقف کنید و یک قلم و دفتر تهیه کنید و شروع کنید به یادداشت نمودن نکات مثبت اعضای خانواده، دوستان و همکاران خود…

با توجه و تمرکز به نکات مثبت یکدیگر می­‌توانیم ارتباطات اجتماعی خوشایند و مطلوبی داشته باشیم. در آن صورت همگان تمایل دارند با ما گفتگو کنند، مسافرت کنند، ناهار میل کنند، مسائل و مشکلات زندگی­شان را برای ما تعریف کنند… و اینگونه در خود نیز تصویری مثبت، مفید و موثر شکل می‌­گیرد که تاثیر بسیاری بر افزایش حرمت نفس دارد.

پس از مشاهده و دیدن نقاط مثبت دیگران اقدام به بیان و تحسین آن نزد دارنده ویژگی مثبت بکنید. اگر به دنبال معجزه و نفوذ در دیگران هستید از بیان احساسات خود نسبت به سایرین هرگز دریغ نکنید.

امروزه عموم مردم احساس خود نسبت به سایرین را بر زبان نمی‌­آورند و تصور می­کنند که طرف مقابل خودش متوجه می­‌شود. باید بگویم اینگونه نیست، پیش­‌قدم شوید و شروع به تحسین موفقیت­‌ها و ویژگی­‌های مثبت رفتاری، شخصیتی و روانی انسان­‌ها بکنید.

نکته بسیار مهم این است که افراد عزت­مند همواره تلاش دارند علاوه بر رشد و توسعه مداوم عزت نفس خود، حرمت نفس سایر افراد را به طور قابل ملاحظه‌­ای افزایش می‌­دهند. یادمان باشد برای ساختن جامعه‌­ای مطلوب و توسعه یافته، ما نیازمند عزت نفس عمومی بالایی هستیم.

معجزه تمیز و مرتب بودن

یکی  از تکنیک­‌های بسیار مهم و موثر در افزایش عزت نفس، خوش لباس و همیشه مرتب بودن است. به سر وضع­تان توجه کنید و به آن برسید، در پوشش خود به تناسب بین لباس‌­های خود و کیف و کفش توجه ویژه‌­ای داشته باشید. از عطر و ادکلن مناسبی استفاده کنید و حواس­تان به ظاهرتان باشد. از تیپ خود لذت ببرید و موهایتان را به بهترین شکل ممکن مرتب بکنید.

بسیاری از ما انسان‌­ها به دنبال شرایط خاصی هستیم تا به خودمان توجه کنیم. میهمانی­‌ها، مراسم عروسی، ملاقات با دوست جدید، ملاقات­‌های کاری… اما این را باید بگویم هیچ کس خاص‌­تر و ویژه‌­تر از خودتان نیست.  به خودتان احترام بگذارید زیرا که شما ارزشمندترین موجود در عالم هستی هستید.

اشتباه نشود، صحبت از پوشیدن لباس­‌های گران قیمت و مارک‌­دار نیست، سخن از تمیزی، آراستگی و مرتب بودن است. یادمان نرود مردم بر روی ظاهر ما قضاوت می‌کنند. شاید بگویید مردم مهم نیستند، این باور شماست.

 

عزت نفس چیست و چرا باید عزت نفس داشته باشیم؟

 یکی دیگر از مواردی که در رشد و توسعه عزت نفس تاثیر به‌سزایی دارد شرایط جسمانی، نحوه ایستادن، راه رفتن، نشستن، سخن گفتن… می­‌باشد.

کتف افتاده، سرشانه‌­های افتاده، راه رفتن بی حس و حال و خیلی آرام، نگاه به پایین، عدم توانایی برقراری ارتباط چشمی، آرام سخن گفتن حس خوبی به مخاطب نمی­‌دهد و تصویر یک انسان بی اعتماد به نفس را به محیط القاء می­‌کند.

از امروز که قاعده را متوجه شدیم، متعهد می­‌شویم در راه رفتن کمی به سرعت خودمان بیفزاییم، موقع راه رفتن سر خود را بالا بگیریم، متبسم باشیم، سینه جلو و دست­ها را آرام و محکم در کنار شانه­‌هایمان تکان دهیم، در موقع صحبت کردن ارتباطی چشمی برقرار کنیم، ظاهری مرتب و آراسته داشته باشیم.

در اینجا لازم است موضوع بسیار مهمی را یادآوری کنم، همیشه در مقابل اظهار نظر دیگران در ارتباط با نحوه پوشش، تیپ و شرایط جسمانی خود با گفتن جمله “از لطف شما سپاسگزارم” تشکر نمایید و به عبارتی پذیرای تحسین دیگران باشید و آن را رد نکنید.

کلینیک مددکاری راه خرد با در اختیار داشتن فضایی مناسب و با حضور روانشناسان و مشاوران باتجربه و متخصص، خدمات گسترده‌ای را در زمینه‌های درمان اختلالات روانی، مهارت‌های فردی و اجتماعی، روانشناسی کودکان و نوجوانان، مشاوره‌های قبل از ازدواج و پیشگیری از طلاق، آزمون‌های روان‌سنجی و … ارائه می‌دهد.

آدرس کلینیک : کرج، ۴۵ متری گلشهر، جنب مجتمع تجاری گلشهر، ساختمان عظیمی، طبقه دوم بانک اقتصاد نوین، واحد ۸

تلگرام : t.me/clinickrahekherad

شماره تماس : ۰۲۶۳۳۵۳۰۳۳۱۰۲۶۳۳۵۰۵۲۸۵۰۹۳۵۱۳۸۸۷۵۷

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.